Câu chuyện cái lu.

0
121

Trong những ngày vừa qua, bạn bè của tôi và một số kênh trên mạng xã hội đã đăng tải nhiều bàn tán về câu chuyện cái lu. Qua bài viết này, tôi muốn được chia sẻ một số góc nhìn cá nhân cho sự việc.

Chuyện cái lu là gì?

Video dưới đây là phần phát biểu của bà Phan Thị Hồng Xuân tại buổi thảo luận riêng về vấn nạn ngập lụt tại TP.HCM của Hội đồng nhân dân (HĐND) TP.HCM khóa 9.

Nội dung chính của bà Xuân đã đề cập đó là: dựa trên xu hướng hoạt động xanh – sạch của thế giới, cùng với đặc tính truyền thống của người dân quê ngày xưa có các bể chứa nước mưa tại nhà. Ý tưởng: mỗi hộ dân sử dụng 1 lu chứa nước nhằm giảm một phần lượng nước mưa chảy trên mặt đất và đồng thời tăng giá trị sử dụng của tài nguyên nước cho mỗi hộ gia đình.

Cá nhân tôi thấy rằng, ý tưởng này chẳng có gì đáng cười. Nếu bạn cười, hãy thử trình bày một giải pháp của bạn. Ngược lại, việc đám đông hùa nhau mỉa mai chế giễu người đưa ra ý tưởng nên tự ngẫm lại về hành xử của mình. Theo tôi, các hành xử chế giễu đó là vô đạo đức.

Đạo đức là gì?

Đạo đức là một nhánh của triết học bao gồm hệ thống hóa, bảo vệ và đề xuất các khái niệm về hành vi đúng và sai. Trong xã hội con người, khái niệm hành vi đúng sai thường được quyết định bởi số đông. Kể cả trong một số trường hợp, số đông có thể không đúng.

Có một số lý thuyết về đạo đức, tuy nhiên hai trường phái lớn nhất trong tranh luận về đạo đức đó là: xác định đạo đức dựa trên kết quả của hành động và xác định đạo đức dựa trên tầm quan trọng của quá trình hành động.

Dựa theo yếu tố đạo đức, việc Bà Xuân đưa ý tưởng sử dụng lu chứa nước nhằm giảm ngập lụt thành phố không hề mang tính chất vô đạo. Ngay cả khi có triển khai thực sự, thiết nghĩ rằng mỗi gia đình có 1 lu chứa nước cùng sẽ mang lại giá trị nhất định nào đó.

Nhưng ngược lại, đám đông tham gia chế giễu ý tưởng lại chính là những người thiếu đạo đức. Nhìn ở cả 2 trường phái xác định đạo đức nêu trên, những người chế giễu đang thực hiện các hành vi tiêu cực cho thỏa mãn tư duy của bản thân. Họ cũng tạo ra kết quả ảnh hưởng xấu đến tâm lý của người đưa ý tưởng.

Giải pháp lu chứa nước chống ngập có lợi ích gì?

Đặt lu chứa nước nghĩa là gia đình sẽ phải đánh đổi một khoảng không gian sinh hoạt. Nếu không gian sống không bị ảnh hưởng xấu thì rõ ràng mỗi gia đình chúng ta có thêm lợi ích từ nguồn nước mưa tự nhiên. Lợi ích bao gồm: nguồn nước miễn phí, sự sẵn có để sử dụng, góp phần bảo vệ môi trường (do giảm lượng nước máy phải xử lý cho sử dụng)…

Tôi còn nhớ ngày xưa mỗi lần về quê, bể đựng nước mưa của Ngoại tôi có nhiều điều quý giá. Ngày đó, thôn quê hầu hết sử dụng nguồn nước là nước giếng. Nước giếng luôn có độ phèn và đục nhất định nên giảm nhiều khẩu vị cho việc nấu ăn hoặc đun nước uống. Khi đó, bể đựng nước mưa chính là một tài sản quý giá của gia đình. Trong tiết hè nóng nực, được uống một ngụm nước mưa ngọt lịm và trong lành cho cảm giác rất khoan khoái.

Ngày nay, nước máy luôn có sẵn ở mỗi gia đình. Tuy nhiên cần lưu ý rằng thực chất nước máy chính là nước từ sông. Nước máy trải qua xử lý lọc và dùng nhiều hóa chất để tạo ra độ sạch. Nước mưa là lượng nước bốc hơi từ bề mặt đất lên và ngưng tụ rơi xuống. Ở góc độ tự nhiên, nước mưa vẫn cho cảm giác sạch sẽ trong lành hơn các loại nước từ sông hồ ao suối.

Sử dụng nước mưa có hại gì?

Nguồn nước mặt đất ngày nay nhiều nơi có nguy cơ ô nhiễm cao ví dụ như nước ngầm ở gần các khu công nghiệp nhà máy sản xuất. Bên cạnh đó, mực nước ngầm cũng suy giảm và khả năng cung cấp nước máy hạn chế đến một số vùng. Việc sử dụng nước mưa tự nhiên là mang nhiều lợi ích về chi phí cũng như bảo vệ môi trường.

Tuy nhiên có những lưu ý về tiềm năng nguy hại của nước mưa.

  • Nước mưa có ít khoáng chất cung cấp cho cơ thể.
  • Nước mưa có thể chứa nhiều chất có hại do môi trường không khí ô nhiễm.
  • Nước mưa có tính axit nhẹ và có thể gây ảnh hưởng đến sức khỏe nếu sử dụng nước mưa bị ô nhiễm.
  • Quá trình trữ nước mưa không tốt có thể tạo nơi trú ẩn cho nhiều vi sinh vật gây hại, ẩm mốc.

Văn hóa hay dân trí?

Có một điều thường gặp là người Việt Nam chúng ta rất dễ thực hiện các hành vi chỉ trích. Cái tôi và sự ích kỷ trong tư duy khiến việc tiếp nhận 1 sự việc khác với hiểu biết cá nhân sẽ dễ được số đông hùa theo, đẩy lên thành bi kịch.

Để phát triển tư duy sáng tạo mới, chúng ta phải chấp nhận sự đa dạng. Sự đa dạng luôn đi kèm với cả mặt đúng hoặc sai của các ý tưởng. Việc cư xử có đạo đức và có tư duy sẽ giúp khích lệ sự phát triển. Ví dụ: thay vì hành xử “ném đá” với người đưa ý tưởng cái lu chứa nước. Hãy tự hỏi bản thân xem ý tưởng này có gây hại cho cá nhân nào không? Có gây tổn hại đến cộng đồng không? Mức độ tổn hại ra sao? Nếu ý tưởng chưa tốt thì vì sao chưa tốt? Ta có ý kiến gì để ý tưởng đó tốt hơn không? Đón nhận cởi mở, đóng góp ý kiến chân thành mới mang đến sự khích lệ để gia tăng ý tưởng có lợi cho sự phát triển.

Mời bạn theo dõi một câu chuyện được viết trên mạng Zhihu.

 “Củ cải nấu lên vẫn là củ cải, củ cải nướng thịt thì đã khác”.

Tom là một cậu bé chăn cừu, cậu có một đàn cừu thuần màu trắng như một đám mây cực lớn. Chính vì thế Tom cực kì ghét con cừu đen duy nhất trong đàn, cậu luôn hăm he làm thịt nó.

Vào một ngày mùa đông nọ, trời đổ tuyết lớn, đàn cừu màu trắng lẫn trong nền tuyết làm Tom không cách nào tìm được. Cuối cùng nhờ con cừu đen duy nhất đó mà Tom tìm về được đàn cừu của mình.

Từ đây Tom hiểu được một đạo lý, thuần tuý cố nhiên rất đẹp, thế nhưng cộng sinh hài hoà lại càng tốt hơn.

Trên thực tế, mỗi vật đều có tính chất khác nhau, có vẻ đẹp khác nhau. Hổ dễ nổi nóng, khỉ hấp tấp, cừu hiền lành, động vật đã vậy, thực vật lại càng thú vị hơn, trên đời này không bao giờ có hai chiếc lá giống hệt nhau, cả những thứ cùng loại cũng không phải nhất thành bất biến huống chi là những vật khác nhau hoàn toàn.

Vật đã thế, con người càng thế…

Tả Truyền từng viết, tư tưởng con người không ai giống ai, mỗi người một vẻ. Mà tư tưởng thế nào hoàn toàn phụ thuộc vào tính cách của người đó. Nếu muốn tôn trọng cái gọi là tư tưởng đó thì cần học cách khoan dung, đừng bao giờ vọng tưởng thống nhất tư tưởng, nó là điều phi lý.

Nhưng vấn đề là đã không cách nào thống nhất tư tưởng, vậy phải chung sống thế nào?

Có hai cách, một là tập hợp những người cùng chung chí hướng, những người cùng chung sở thích tập hợp với nhau, hình thành nên một quần thể có quan niệm chung.

Nhưng tiếc là chuyện này rất hiếm có, như củ cải nấu lên vẫn là củ cải, củ cải nướng thịt thì đã khác, làm sao có tư tưởng nào giống tư tưởng nào hoàn toàn.

Sự tham gia của nhiều tư tưởng giống mà khác nhau này còn phá vỡ sự cân bằng sản sinh ra biến hoá. Cát rơi vào miệng trai, thành trân châu quý giá, bụi trong hơi nước hoà thành mưa. Chính vì thế có một câu nói rất đúng rằng: “Người với người khác nhau, chưa chắc là chuyện xấu, chim diều không cần phải biến thành quạ mới có thể chung sống hoà bình.”

Nói cách khác là mỗi người một vẻ, tức là hoà hợp.

Từ bản thể triết học mà nói, hoà hợp là quy luật vận hành của vạn vật. Lão Tử nói: “Vạn vật đều có âm có dương, cân bằng âm dương chính là hoà hợp.”

Từ góc độ triết học mà nói, hoà hợp là cảnh giới cuối cùng mà con người theo đuổi. Lễ ký viết: “Những kẻ biết hoà hợp mới là kẻ làm chủ và đạt được cái đạo của thiên hạ”. Hoà hợp tạo ra sự xây dựng, sản sinh, thuận tiện, thành công và thịnh vượng.

Từ góc độ phương pháp luận triết học thì hoà hợp là quy tắc làm người cơ bản. Luận ngữ viết: “Quân tử hoà hợp nhưng cũng khác nhau.” Chỉ khi thuận theo quy tắc hoà hợp để diễn sinh phát triển thì mới có thể tồn tại lâu dài.

Từ góc độ sinh học thì cộng sinh là một trong những mối quan hệ quan trọng nhất trong hệ sinh thái. Hai loại sinh vật cùng giúp nhau tồn tại, thiếu một bên, bên còn lại cũng khó sống nổi. Như tảo và nấm cộng sinh, cá sấu cộng sinh với chim bắt sâu, bò tót cộng sinh với chim ăn ruồi bọ.

Hoà hợp mà khác biệt, cái quan trọng nhất là phải chấp nhận và dung nhập vạn vật, thứ hai là biết chọn lựa và sử dụng những thứ phù hợp với đặc tính tự thân để hoàn thiện chính mình. Cuối cùng là đặt mình trong nhiều hoàn cảnh, tập cho bản thân tính phóng khoáng lạc quan.

Dù là một chỉnh thể bền chắc như thép cũng phải có một thứ khác biệt để điều hoà. Không ít những công ty quốc tế luôn giữ vài người có ý kiến trái ngược nhau trong hội đồng quản trị, những người này sẽ luôn soi mói làm khó dễ các quyết định được hội đồng đưa ra, thế nhưng chỉ có vậy mới có thể thúc đẩy hội đồng đưa ra những quyết sách chính xác và đúng đắn nhất.

Từ Tiểu Bình từng nói: “Với những người gây dựng sự nghiệp từ hai bàn tay trắng, trong nhóm có 3-4 người trung thành và 1 người luôn làm trái lại, chính là tổ hợp tuyệt vời nhất.”

Đạo lý này rất đơn giản, kẻ làm trái lại ấy đóng vai người điều hoà, anh ta phản bác, đánh thức, thúc tiến người lãnh đạo, như chim gõ kiến trên cây, vừa là bác sĩ vừa là kẻ gây tai hoạ. Nhưng nó sẽ luôn luôn tồn tại song hành với bạn.

Vậy vấn đề mới lại sinh ra, dung hợp có làm mất đi bản chất của mình không? Hoà hợp, chỉ là điều hoà, không phải hoà tan rồi làm mất bản thân. Bạn có thể đứng ở Trung Quốc nhìn ra thế giới, cũng có thể đứng ngoài thế giới nhìn vào Trung Quốc, nhưng đầu tiên bạn phải là người Trung Quốc là dân tộc Trung Hoa, sau mới là thế giới.

Muối bỏ vào nước sinh thành nước muối. Nước muối bỏ thêm vịt cũng chỉ là nước muối vịt. Mặc cho bạn dung hoà vào quần thể thế nào, bạn cũng phải biết mình luôn là muối, mỗi thứ mỗi vẻ, trăm vẻ dung hoà!

Lời kết cho câu chuyện cái lu.

Chúng ta đang hướng tới xu thế sử dụng các tài nguyên tự nhiên sạch, ví dụ như điện mặt trời. Chúng ta cũng đang hô hào mạnh mẽ trong vấn đề bảo vệ môi trường, ví dụ như hạn chế sử dụng đồ nhựa, ống hút… Vậy hà cớ gì chúng ta “ném đá” một ý tưởng sử dụng nước mưa? Như lời của bài văn trên, “hãy đặt mình trong nhiều hoàn cảnh và tập cho bản thân tính phóng khoáng lạc quan“.

Chúc bạn luôn có tâm hồn phóng khoáng, cao thượng.

Bài viết thể hiện quan điểm cá nhân trong việc nhìn nhận một sự việc. Rất vui nhận các ý kiến phản hồi của các bạn để cùng làm cuộc sống tươi đẹp hơn.

Cám ơn bạn đã đọc bài.